Nadelen van vintage objectieven

Door HackingDutchman op donderdag 29 juli 2021 12:55 - Reacties (7)
Categorie: Fotografie, Views: 2.378

Het gebruik van vintage lenzen is niet alleen maar rozenkleur en maneschijn. Er zijn ook betrekkelijk wat nadelen, waardoor het gebruik van vintage objectieven niet voor iedereen is weggelegd. Een kijkje in de nadelen van vintage objectieven.



De eerste is vrij voor de hand liggend, geen autofocus. Tegenwoordig de dag is autofocus standaard op elke moderne lens. Met hier en daar een uitzondering bij third party exemplaren, zoals sommige Samyang, Voigtländer, Zeiss en wat meer niche-objectieven. Fotografeer je dus snel bewegende onderwerpen, dan gaat dat niet echt goed als je met de hand moet focussen. Je kan uiteraard van tevoren focussen en dan wachten totdat je onderwerp in je scherptegebied beweegt, maar dit is verre van ideaal.
Voor sportfotografie, en ook voor wildlife, zou ik toch voor een exemplaar gaan met autofocus. Natuurlijk ook in andere situaties, zoals bijvoorbeeld straatfotografie. Er loopt iemand op dát moment precies dáár, dan moet je op dát moment de foto kunnen maken.
Handmatig focussen gaat ook lang niet bij elke camera even gemakkelijk. Neem bijvoorbeeld een systeemcamera. Daarbij kan je gebruik maken van focus peaking en inzoomen tot 100% in de viewfinder. Hierdoor kan je perfect handmatig scherpstellen. Bij vele spiegelreflexcamera's is dit echter niet het geval. Je bent dan aangewezen op een adapter met een ‘’focus confirm’’, die eigenlijk bij lange na niet goed genoeg werken, of op je ogen en de optische viewfinder door de spiegel.



Randonscherpte. Nagenoeg elk vintage objectief heeft een slechte scherpte aan de randen, vooral bij wijd open diafragma, maar vaak ook nog enigszins bij geknepen diafragma. Hier doen moderne exemplaren het vaak vele malen beter.
Bij landschappen is dit een best wel nare bijkomstigheid. Je wilt immers, vaak zelfs met je groothoek, zoveel mogelijk vastleggen in één foto. Als er dan onscherpe randen aanwezig zijn met lelijke vervormingen en aberraties, dan moet je de randen eruit snijden en mis je een belangrijk deel van je compositie.



(Micro)Contrast / het behoud van details in de donkere en lichtere delen. Loop eens door het bos en kijk om je heen. Het is relatief donker in het bos, met af en toe een flink lichtere plek waar de zon door de bladeren en bomen schijnt. Deze lichte plekken stellen niet alleen je dynamisch bereik van je camera op de proef, maar ook die van je lens. Rondom deze lichte plekken kunnen flinke aberraties ontstaan en zelfs een verlies van contrast rondom deze plek. De lichte delen zijn zo ‘’licht’’ dat er nauwelijks tot geen detail behouden blijft. Bij een moderne lens, met beter glas en betere coatings, zijn er minder tot geen aberraties rondom zo’n plek. De details blijven dan behouden.
Je kan dit eigenlijk direct vergelijken met het dynamisch bereik van een camerasensor. Je camerasensor kan nog zo’n goed dynamisch bereik hebben, maar als de lens op die plekken gaat flaren, contrast verliest en aberraties vertoont, dan verlies je alsnog details in de hooglichten.



Niet elk vintage objectief heeft de tand des tijds goed weten te doorkomen. Vaak is er een euvel aanwezig zoals sporen van schimmel, veel stof in de lens, stroeve focus door opgedroogd vet op de helicoid of een dichtgeplakt diafragma. Het gebrekkig functioneren van de lens kan parten spelen in het gebruik van de lens. Een stroeve focus, of ongelijkmatig stroeve/soepele focus, zorgt voor een vertraging van het focusproces en kan zorgen voor flinke irritatie bij gebruik. Andere mankementen zoals een niet functionerend diafragma zijn iets erger. Er valt dan een volledige functie van de lens weg.



Een nadeel dat tegenwoordig eigenlijk alleen maar geldt voor spiegelreflexen, is het ontbreken van optische stabilisatie in de lens. Dit kan veel schelen bij de sluitertijd, gebruik van ISO en diafragma. Tevens zorgt de optische stabilisatie voor plaatjes met veel minder bewegingsonscherpte. Ik weet nog wel toen ik overstapte van een body zónder sensorstabilisatie naar een body mét sensorstabilisatie. Een wereld van verschil. Bewegingsonscherpte was in één keer nagenoeg verdwenen. Mocht je dus nog kunnen kiezen tussen een spiegelreflex en systeemcamera, kies dan gewoon voor een systeemcamera. Die hebben allemaal sensorstabilisatie, waardoor je meer vrijheid hebt in het gebruik van de lenzen op je camera.

De verschillende mounts van oude objectieven vragen allemaal een andere adapter. Gelukkig zijn nagenoeg alle adapters tegenwoordig makkelijk verkrijgbaar voor alle camera’s. Echter, je moet nog steeds weten welke mount er op de lens zit. Dit zorgt vaak voor problemen. Bij M42 gaat het nog, maar daarna wordt het voor veel mensen al snel te moeilijk. Gelukkig zijn er veel sites met voorbeelden van oude lensmounts en een korte Google opdracht doet vaak al wonderen.



Een nadeel voor vooral de natuurfotograaf, de lenzen zijn niet bestand tegen slecht weer. Tegenwoordig zijn veel lenzen ''weather sealed'', met name de duurdere exemplaren kan je gerust gebruiken in een hevige regenbui of sneeuwstorm. In Den Nederlanden hebben wij helaas niet altijd even goed weer. In seizoenen zoals de lente of de herfst kan er nog wel eens een onverwachte bui vallen. Vochtig weer kan ook roet in het eten gooien. Zelf restaureer ik nog wel eens zo'n objectief, en kan ik je vertellen dat bij vele exemplaren er genoeg spleten in zitten om te zorgen dat het water direct het focusmechanisme, of het diafragmamechanisme in loopt. Van Helios tot Zeiss lenzen. Vintage lenzen zijn dus vooral ''mooi weer'' lenzen.

Het laatste nadeel is de verzamelhoede. Ze zijn zo goedkoop, je kan ze blijven aanschaffen. Nog een en nog een en nog een. Die heeft ook weer een ander effect, dus moet er ook maar bij. Al snel kun je er helemaal in opgaan en op een gegeven moment heb je zoveel glas, dat je bij lange na niet alles kunt gebruiken. Dat kost natuurlijk onnodig veel geld en ruimte. Uiteraard is het ook zonde als die lenzen een beetje staan te verstoffen, dus bedenk altijd goed of je een lens houdt, kan gebruiken, of hem weer weg doet.

Wat vind jij tot nu toe de grootste nadelen van vintage lenzen?



*random foto's van de telefoon van afgelopen jaren

*update 2021-08-02, vergeten het ''weather sealed'' stukje toe te voegen, nu staat deze er ook bij.

Volgende: REVIEW - Carl Zeiss Jena Flektogon 25mm F4 30-07 REVIEW - Carl Zeiss Jena Flektogon 25mm F4
Volgende: REVIEW - Carl Zeiss Jena Tessar 50mm F2.8 28-07 REVIEW - Carl Zeiss Jena Tessar 50mm F2.8

Reacties


Door Tweakers user S0epkip, donderdag 29 juli 2021 15:04

Zeer leuke blog, goed te lezen met mooie/leuke foto's erbij.
Verder geen feedback over vintage lenzen van mij, ik ben gewoon passant :)

Door Tweakers user HackingDutchman, donderdag 29 juli 2021 15:13

S0epkip schreef op donderdag 29 juli 2021 @ 15:04:
Zeer leuke blog, goed te lezen met mooie/leuke foto's erbij.
Verder geen feedback over vintage lenzen van mij, ik ben gewoon passant :)
:)

Door Tweakers user Mattie112, donderdag 29 juli 2021 22:41

Leuk om zo te lezen idd!

Door Tweakers user nst6ldr, vrijdag 30 juli 2021 08:48

Da's een hoop pindakaas _/-\o_

Door Tweakers user euchromatic, vrijdag 30 juli 2021 10:47

Hier nog een liefhebber van vintage lenzen. Ik beperk me wel tot relatief goedkope opties; bij de duurdere koop je voor hetzelfde geld een moderne lens en die zijn objectief gezien (pun intended) vaak beter. Voor straatfotografie zijn vintage lenzen overigens zeer geschikt via zone-focussing - daar zijn die afstandsmarkeringen immers voor ;-).

Andere nadelen:
- Er zijn een heleboel middelmatige oude lenzen waarbij de 'vintage look' vooral bestaat uit fletse onscherpte. Bekende goede scherpe contrastrijke vintage lenzen zijn zelden goedkoop.
- Met decennia aan mounts, modellen, lens-series en coatings is de kwaliteit niet altijd makkelijk in te schatten. Soms zijn er zelfs bepaalde serienummer ranges beter dan de rest.
- Op een crop-camera (APSC of M43) zijn de 35mm brandpuntsafstanden al snel onhandig, er is weinig aanbod van echte groothoeklenzen (<24mm).
- Op een kleinere mirrorless camera's raak je het voordeel van de compactheid van veel oude lenzen kwijt door de lengte van de adapter.

Door Tweakers user HackingDutchman, vrijdag 30 juli 2021 11:16

euchromatic schreef op vrijdag 30 juli 2021 @ 10:47:
Hier nog een liefhebber van vintage lenzen. Ik beperk me wel tot relatief goedkope opties; bij de duurdere koop je voor hetzelfde geld een moderne lens en die zijn objectief gezien (pun intended) vaak beter. Voor straatfotografie zijn vintage lenzen overigens zeer geschikt via zone-focussing - daar zijn die afstandsmarkeringen immers voor ;-).

Andere nadelen:
- Er zijn een heleboel middelmatige oude lenzen waarbij de 'vintage look' vooral bestaat uit fletse onscherpte. Bekende goede scherpe contrastrijke vintage lenzen zijn zelden goedkoop.
- Met decennia aan mounts, modellen, lens-series en coatings is de kwaliteit niet altijd makkelijk in te schatten. Soms zijn er zelfs bepaalde serienummer ranges beter dan de rest.
- Op een crop-camera (APSC of M43) zijn de 35mm brandpuntsafstanden al snel onhandig, er is weinig aanbod van echte groothoeklenzen (<24mm).
- Op een kleinere mirrorless camera's raak je het voordeel van de compactheid van veel oude lenzen kwijt door de lengte van de adapter.
Prachtige aanvulling!

Mijn ervaring is dat vaak de afstandsmarkeringen niet helemaal kloppen. Vooral tegen oneindig aan wil 10m nog wel eens 15 zijn, of andersom. Ik heb ook veel lenzen die van minimaal tot over oneindig kunnen scherpstellen :+
Moet ik er wel bij zeggen, Aziatisch glas heb ik niet, die zullen het waarschijnlijk wel iets beter doen wat dat betreft.

Dat van die serienummer ranges hebben ze nog steeds bij moderne objectieven, gelukkig wel stukken minder. Af en toe hoor je nog wel eens een terugroepactie voorbijkomen. Twee relatief recente: Sigma 28-70 F2.8 DG DN & Sony 16-35 F2.8 GM.

Door Tweakers user RvL, dinsdag 3 augustus 2021 13:43

Leuke blog en heel herkenbaar!

Toch vind ik schieten met vintage glas, of manual focus in z'n algemeenheid ook zeker wel voordelen hebben.

Ik neem veel meer de tijd voor een shot, het is veel minder spray & pray. Ik ben veel meer met compositie en belichting bezig. En als het resultaat dan naar wens is, haal ik daar veel meer voldoening uit dan als er toevallig een goede foto is een spray van 10 zit.

En de zoektocht naar leuke objectieven vind ik ook altijd wel iets hebben. Nu ben ik niet actief op zoek naar aanvulling op m'n Canon FDn 50mm f/1.4 en Meyer-Optik Orestor 135mm, maar ik houd m'n ogen altijd wel open.

Overigens zijn er nogal wat verschillen in stabilisatie in systeemcamera's. Lang niet iedere systeemcamera heeft IBIS, waarbij de sensor zelf gestabiliseerd is. Mijn M50 heeft wel een vorm van digitale stabilisatie maar dat werkt lang niet zo goed als IBIS. Dat merk ik ook wel als ik met oud glas schiet. Een lens met IS is dan ook zeker een welkome toevoeging op een M50.

Om te kunnen reageren moet je ingelogd zijn. Via deze link kun je inloggen als je al geregistreerd bent. Indien je nog geen account hebt kun je er hier één aanmaken.