REVIEW - Carl Zeiss Jena Flektogon 25mm F4

Door HackingDutchman op vrijdag 30 juli 2021 21:40 - Reacties (2)
Categorie: Lensreviews, Views: 1.147

Carl Zeiss Jena Flektogon 25mm F4

Geeft de browser de foto's in de review niet goed weer? Selecteer dan de lezerweergave in uw browser.


De Flektogon (35mm film of ‘’full-frame’’) serie telt een aantal groothoeklenzen in de bandbreedte van 35mm tot 20mm. De 35mm en de 20mm versies zijn relatief bekend, maar daarnaast is er ook nog een 25mm versie. De 25mm lijkt in eerste instantie een ondergeschoven kindje. Er is in tegenstelling tot de 20mm en 35mm versies maar één 25mm versie, een met een maximaal diafragma van F4.

Er hangt iets mysterieus over de lens. Als je op het internet gaat zoeken over informatie over de 25mm Flektogon, kom je bij lange niet zo snel zo ver als bij de 20mm en 35mm versies. Tevens lijkt deze lens de meest zeldzame van de hele reeks. Ze komen niet vaak voorbij, maar dat komt de 20/2.8 eigenlijk ook niet.

Er schijnen er 19.380 gebouwd te zijn in zeven jaren tijd. Daarna stopte de productie, vanwege de snelle ontwikkelingen in het optische veld. Dat maakte de lens toen vrij snel ‘’verouderd’’.
Even snel ter vergelijking:
20/4: 49.000
20/2.8: 72.800
35/2.8: 196.000
35/2.4: 209.000 (M42 versie)
Er kan dus oprecht worden geconcludeerd dat dit een lens is die wat minder vaak voorkomt dan de rest van de Flektogon serie.

Ook van deze lens zijn er verscheidene gedaantes. Zebra, conventioneel zwart en zwart met een stukje (nep?)leer om de focusring. Ik zag één foto voorbijkomen van een zilveren exemplaar, echter, dit kan ook iemand zijn geweest die de lens heeft gepolijst, of een speciale versie voor iemand van Zeiss zelf. Qua mounts zijn de standaarden van de Flektogon serie uiteraard ook weer vertegenwoordigd, met een M42, Exakta en Praktina mount.



We doen het vandaag met een zebra versie. Het glas is schoon, de behuizing heeft minimale gebruikssporen, de focus loopt soepel en de lens rammelt niet. De focus kan ook hier van lekker dichtbij, +- 20cm, naar verder dan oneindig. De scherpstelnummertjes komen in het verre bereik nét niet overeen met de daadwerkelijke scherpstelafstand. Geen probleem, want ik stel toch altijd scherp door de zoeker heen, plus het feit dat je een breder bereik hebt dan aangegeven op lens, win win. Ik heb eigenlijk nog nooit de afstandsnummertjes op een lens gebruikt om scherp te stellen, jullie wel?

Na de 20mm F2.8 gaan we dus weer een stukje minder wijd, 5mm om precies te zijn. Eens kijken of deze brandpuntsafstand iets universeler is.
BOUWKWALITEIT
De bouwkwaliteit van de lens is zeer netjes. Geen rammelende onderdelen en alles werkt vrij soepel na een smeerbeurtje. Ook hier kun je makkelijk bij alle delen van het glaswerk komen om alles te ontdoen van eventuele schimmel die zich heeft opgebouwd. De lens kwam met wat haze, maar dat viel dus goed te verwijderen.
Er lijkt een enkele laag coating op te zitten, geen multicoating dus deze keer.

Opvallend is dat het diafragmamechanisme in deze lens wat beter lijkt dan bij de andere Flektogon lenzen. Hij lijkt wat robuuster en niet zoveel te vertrouwen op kleine plastic onderdeeltjes.

De bouwkwaliteit is dus zeker goed te noemen.

OPTISCHE KWALITEIT
De scherpte is uitmuntend. In het midden is de lens écht rétescherp. Zo scherp dat het mij verbaasde. Jawel, volledig ingezoomd op 42MP tot 100 procentpunten op F4 in het midden van het beeld is de lens super scherp. Dit heb ik niet vaak meegemaakt. Gelukkig maar, want naar mijn mening mag een lens op F4 sowieso zeer scherp zijn.
De scherpte neemt maar langzaam af bij de randen, een zeer goed resultaat. Er is wel sprake van flinke vignetting op F4. De vignetting neemt erg af als je het diafragma ietsjes dichtknijpt, maar de scherpteverdeling blijft nagenoeg gelijk. Wil je de randen ook scherp hebben, dan moet je het diafragma flink dichtdraaien.














Ook bij deze lens is de minimale focusafstand zeer minimaal, een zeer nette 20cm. Je kan dus gerust nog genieten van de bokeh die deze lens kan produceren. De korte focusafstand maakt dat de lens een stuk veelzijdiger wordt. De lenzen in de Flektogon serie staan bekend om hun minimale scherpstelafstand, deze lens hoort daar dus ook bij.









Qua kleuren valt ook deze 25mm Flektogon niet ver buiten de line up. Redelijk neutraal, tikkeltje aan de koude kant. De lens lijkt wel iets meer contrast te laten zien. Dit komt waarschijnlijk doordat het diafragma pas op F4 begint, en niet op F2.8. Het contrast neemt altijd toe naarmate je het diafragma verder dichtdraait.











De bokeh is niet bijzonder. Vergelijkbaar met de rest van de Flektogon’s. Vaak is een kleine groene rand om de bokehballen te zien, het lijkt in sommige gevallen zelfs een beetje zeepbel achtig. De achtergrondonscherpte is wel zacht, mits er genoeg afstand van de achtergrond tot het onderwerp is. De lens produceert over het algemeen een fraaie achtergrondonscherpte.



Chromatische aberratie is minimaal. Mocht het er zijn, dan is het nagenoeg altijd volledig weg te halen met de standaard ‘’Remove chromatic aberration’’ knop in Lightroom. Zeer goede prestaties van de lens op dit gebied.





Vignetting is ook aanwezig bij dit groothoek exemplaar. Wijd open valt het reuze mee en is het niet meer dan bij de gemiddelde vintage lens. Voor zo’n oude groothoek valt het zelfs goed te noemen. Als we het diafragma wat verder dichtknijpen dan wordt het minder.
Voor de vervorming lijkt hetzelfde te gelden, wel aanwezig, maar niet heel veel. De muur blijft redelijk recht. Ook hier een zeer net resultaat.







Flaren doet deze lens ook. Je verliest gelukkig weinig contrast en vaak zien de flares er best wel mooi uit. Echter, de lens kan ook heel lelijk flaren. Dit was nagenoeg altijd op te lossen door de hand er net iets boven te houden. Het grappige was dat ik met mijn hand vaak kon kiezen tussen álle flares, alléén een streep van bolletjes of géén flares.





CONCLUSIE
Een lens die overal goed presteert. Scherp, zachte achtergrondonscherpte, weinig chromatische aberratie, acceptabele vignetting en relatief weinig vervorming. Enige minpunt is de maximale diafragma-opening van F4. Als deze lens ook in F2.8 was geproduceerd zou dit waarschijnlijk een regelrechte uitblinker zijn. Echter, de lens is ook met F4 nog goed te gebruiken. Door de geweldige minimale scherpstelafstand kan je alsnog prachtige bokeh creëren.


We zijn op het einde gekomen van de full frame Flektogon serie. Niet helemaal in de perfecte volgorde, maar we hebben alle brandpuntsafstanden gehad, 20/F2.8 - 25/F4 - 35/F2.4. Alle presteerden zeer goed en hebben hun plaats in de bekendere vintage lenzen lijst zeker verdiend. Ze zijn dus niet voor niets zo bekend. De serie zou volledig zijn als er ook nog een 25/F2.8 geweest zou zijn, maar helaas ontbreekt die. Wat opvalt bij alle lenzen is de bokeh, die is redelijk gelijk, met een klein groen randje eromheen. Tevens de minimale scherpstelafstand, die is bij alle lenzen zeer goed.


Andere reviews:
Tweakers Weblog, meer lensreviews, ook van vintage exemplaren.
https://hackingdutchman.tweakblogs.net/

Sirui 50mm f/1.8 Anamorphic 1.33X
https://tweakers.net/prod...ns-134x-sony-e-mount.html

Sirui 75mm f/1.8 Anamorphic 1.33X
https://tweakers.net/prod...anamorphic-lens-133x.html


Zeiss Planar 50mm f/1.4
https://tweakers.net/prod...nar-t-fe-50mm-f14-za.html

Sigma Art 35mm f/1.2
https://tweakers.net/prod...-12-dg-dn-art-sony-e.html

Zeiss Distagon 35mm f/1.4
https://tweakers.net/prod...eiss-fe-35mm-f-14-za.html

Helios 44-2 58mm f/2
https://tweakers.net/productreview/174601/helios-44-2.html


*Gebruikt in combinatie met een Sony A7RII.

*Interessant leesvoer over Zeiss, Flektogon en de 25mm versie:
https://zeissikonveb.de/ (alles over Duitse lenzen en de geschiedenis ervan, ultieme site , ultieme leestip!)
http://www.nadir.it/ob-fot/zeiss_flektogon/flektogon1.htm
http://www.nadir.it/ob-fot/zeiss_flektogon/flektogon2.htm
https://casualphotophile....ss-flektogon-lens-review/

Volgende: De mega micro ondergang - Kunststof 02-08 De mega micro ondergang - Kunststof
Volgende: Nadelen van vintage objectieven 29-07 Nadelen van vintage objectieven

Reacties


Door Tweakers user BeosBeing, zondag 1 augustus 2021 15:46

De beste Flektogon is mijn inziens de 50/4.0 maar als je die wilt proberen, zou ik aanraden bdaarvoor een camera te gebruiken met minimaal een 56×56mm sensor. Een Fuji GFX, Hasselblad XCD e.d. zijn dus te klein.

Door Tweakers user HackingDutchman, zondag 1 augustus 2021 16:18

BeosBeing schreef op zondag 1 augustus 2021 @ 15:46:
De beste Flektogon is mijn inziens de 50/4.0 maar als je die wilt proberen, zou ik aanraden bdaarvoor een camera te gebruiken met minimaal een 56×56mm sensor. Een Fuji GFX, Hasselblad XCD e.d. zijn dus te klein.
Ik heb helaas geen medium format sensor of groter tot mijn beschikking, dus ik heb het bij de full frame modellen gelaten.

Zou de medium format modellen ook wel eens willen proberen, maar dan inderdaad wel met een geschikte bijpassende sensorgrootte.

Om te kunnen reageren moet je ingelogd zijn. Via deze link kun je inloggen als je al geregistreerd bent. Indien je nog geen account hebt kun je er hier één aanmaken.