REVIEW - Helios 40-2 85mm F1.5

Door HackingDutchman op dinsdag 4 januari 2022 16:57 - Reacties (4)
Categorie: Lensreviews, Views: 1.773

Helios 40-2 85mm F1.5

Geeft de browser de foto's in de review niet goed weer? Selecteer dan de lezerweergave in uw browser.


Een stapje verder dan de Helios 44 serie, de 40. Van 58mm naar 85mm en van F2 naar F1.5! Dit belooft veel goeds. We duiken niet alleen verder de brandpuntsafstand in, maar ook dieper in de swirly bokeh.

De Helios 40, en 40-2, zijn natuurlijk ook weer kopieën van de Zeiss Biotar serie. Iemand zei ooit tegen mij, beter goed gejat dan slecht bedacht… Deze keer zijn we aanbeland bij de top van de top, naar mijn mening, de Carl Zeiss Biotar 75mm F1.5. Tevens nog de enige lens waar ik actief naar op zoek ben. De Helios 40 is afgeleid van deze legendarische Zeiss lens. Nu niet een directe kopie, lijkt, 75mm in plaats van 85mm. Dat het een kopie betreft is ook terug te zien in het algemene design van de lens, de twee lijken namelijk erg sterk op elkaar.



De Helios 40 en 40-2 zijn geproduceerd van 1962 tot en met 1990. De lens is in 2015 een nieuw leven ingeblazen door Zenit in Rusland, maar deze versie bespreken we niet in deze review, want het is geen vintage exemplaar. Dit schijnt trouwens wel een exacte kopie te zijn van de vroegere 40-2, maar alleen met verbeterde coatings. Echter, er zijn mensen die zeggen dat lens optisch ook een enkele aanpassing heeft ondergaan.
Zonder de meest recente versie mee te nemen zijn er drie exemplaren van deze lens. De Helios 40 en de 40-2. De eerste versie, de 40, is uitgevoerd in het zilver en heeft een tripod mount om zijn hals. De tweede versie, zwarte 40-2, ziet er hetzelfde uit als de zilveren 40 versie, maar heeft een zwart kleurtje. De derde versie kenmerkt zich door géén tripod mount om zijn hals te dragen. De coatings verschillen enigszins tussen de 40 en 40-2. De 40 kent een paarse gloed en de 40-2 een gelige gloed.

BOUWKWALITEIT


We hebben weer te maken met een ware Russische tank. Zoals te verwachten is het objectief volledig vervaardigd uit metaal. Het geheel weegt zo rond de 900 gram, dus kan zeker zwaar worden genoemd. In vergelijking met wat ik hier in de kast heb staan, een Pancolar 80mm F1.8 weegt 310 gram en een Sigma 85mm F1.4 Art DG DN weegt 630 gram, is deze lens inderdaad erg zwaar. Oh ja, de originele Biotar 75mm F1.5 weegt zo rond de 500 gram, dus die extra 10mm heeft zeker gezorgd voor wat extra gewicht bij de Helios 40.



Het exemplaar wat ik hier heb betreft een 40-2 met tripod mount. Het opvallende aan dit exemplaar is de voorste lensring, die in plaats van 1,5/85, 1,5/79 leest. Heeft hier iemand een geintje uitgehaald, 79mm? Tevens staat er ook geen Zenit logo op de lens. Als iemand weet wat hier gaande is, laat het alstublieft weten in de reacties. [1]

Hier en daar vinden we uiteraard ook wat speling terug op een ring, zoals een goede Russische vintage lens betaamd. De speling is echter zeer gering, dus zal niet snel tot irritaties of brokken leiden. Tevens is de boel makkelijk uit elkaar te halen, te reinigen en te smeren.



Er is een diafragmaring, preset diafragmaring en focusring aanwezig. De preset diafragmaring werkt met stevige klikjes en de normale diafragmaring is traploos. De focusring zit een beetje apart gepositioneerd, vrij dicht tegen de camera kant aan, en is vrij dun. Dit is vooral in het begin even wennen, maar zorgt er in het algemeen voor dat de lens qua manueel focussen niet optimaal is.

Al met al een goed gebouwde lens die niet afwijkt met wat we gewend zijn van meerdere Russische vintage lenzen. Het enige nadeel hier is het gewicht, dat met rond de 900 gram vrij fors te noemen is.

OPTISCHE KWALITEIT
De bokeh van deze lens is een van de meest, al dan niet dé meest, swirly die je kan krijgen. Hij is, net als bij de rest van de Biotar en Helios 44 en 40 serie, relatief druk. Dat betekent dat je duidelijke ‘’ballen’’ kan onderscheiden in de meeste gevallen. Hierdoor valt de swirl ook extra veel op. Het is dan ook een effect dat niet overal geschikt voor is. De achtergrond moet zich er ook voor lenen en het is dan ook goed uitkijken met de afstand van het onderwerp tot de achtergrond. De swirl is bijna in elke foto terug te zien. Het beeld wordt echt vanaf de hoeken in een cirkel getrokken. Dit betekent dus ook dat er redelijk wat vervorming waarneembaar is in de hoeken.
De bokeh kent verder in de meeste gevallen nog een groengele rand en zit meer tegen een zeepbel aan dan een zachte bal. Er zijn geen uienringen of andere dingen in de bokehbal zelf te zien, deze is mooi effen.


















De scherpte die er wijd open te vinden is, is alleen te zien in de middelste 15-25% van het beeld. Daarbuiten wordt al het detail vernietigd. Meer dan een gecentreerd hoofd zul je er niet scherp op krijgen. Alles buiten de kleine ‘’scherpe’’ middencirkel wordt tevens ook uitgesmeerd, alsof je vaseline op je lens gesmeerd hebt. Dit maakt het zeer geschikt om je onderwerp te isoleren, minder om meerdere onderwerpen in beeld te hebben. Bij een foto van een pad in het bos kan je ook duidelijk zien dat alles wordt uitgesmeerd. Dit geeft een apart vaseline-achtig effect, en maakt de meeste foto’s eigenlijk best wel lelijk.
Als je dingen zoals takken onscherp in beeld wilt hebben, kan je maar beter zorgen dat ze ook écht onscherp zijn en je dat vaseline-achtige niet te zien krijgt. Echter, in sommige gevallen levert het wel een interessant plaatje op.
Deze lens is een goed voorbeeld voor perspectief en compositie, specifiek voor de afstand van het onderwerp tot de lens en de achtergrond. Nemen we namelijk close-up shots, dan valt dit vaseline-achtige effect nagenoeg weg en lijkt de lens veel minder onscherp dan als we een bospad op de foto zetten.
Gaan we richting de F2.8 dan wordt het allemaal stukken beter. Van scherpte tot contrast gaat de boel er stukken op vooruit en lijken de resultaten ineens op acceptabel niveau te liggen qua scherpte. Willen je de zijkanten van het beeld ook scherp hebben dan zit je zo rond de F5.6 of F8. Maar hé, voor de scherpte koop je deze lens niet.















Flaren is eerder regel dan uitzondering. De lens is bijna onbruikbaar zonder zonnekap. Zelfs met mijn hand boven de lens in het beeldvlak flared de lens vaak nog steeds. Ik heb meerdere foto’s deze keer niet kunnen maken, omdat er teveel flares en contrastverlies zichtbaar was. Het contrastverlies is zeer merkbaar bij tegenlicht. De enige positieve noot is dat het contrastverlies voor een erg contrastarm beeld, lees erg vintage effect, zorgt. De flares geven wel redelijk wat dromerig karakter aan het beeld. Hierdoor vallen er interessante plaatjes mee te schieten.













De kleuren lijken enigszins neutraal en zeer onverzadigd. Dit zorgt voor een zeer fraai vintage effect, weinig contrast en daarmee ook vrij onverzadigde kleuren. Stoppen we lens een beetje dicht, al bij F2.8, dan zie je duidelijk meer contrast en al een stuk meer kleur.












Over de highlights is een duidelijke gloed zichtbaar, die vaak gepaard gaat met enige vorm van chromatische aberratie. De chromatische aberratie is flink aanwezig, vooral bij hoge contrasten. Bij lage contrasten iets minder.
Tijdens mijn sessie in de avondzon moest ik een complete stop onderbelichten om de resultaten enigszins acceptabel te houden. Dit hielp enorm in het behouden van detail in de highlights. Over het algemeen hebben vintage lenzen het moeilijk met detail in highlights, maar deze lens meer dan andere lenzen.










Vervorming, moeten we het daar nog over hebben? Alles wordt in een swirly cirkel getrokken. Er is dus duidelijke vervorming zichtbaar. Afhankelijk van de compositie en wat er te zien is in de foto valt dit veel of weinig op.




Vignetting valt reuze mee. Kijkende naar vintage lenzen in het algemeen, verwacht je dat er op F1.5 bergen aan vignetting te zien is, maar dat is niet zo. Er is uiteraard wel duidelijke vignetting zichtbaar, maar bij lange na niet meer dan bij andere vintage exemplaren. Ik ben positief verrast over het eigenlijk weinig vignetten van de lens bij wijd open diafragma, vergeet niet dat dat maar liefst F1.5 is.







CONCLUSIE
De Helios 40 levert absoluut geen perfect plaatje en blinkt optisch nergens in uit. De lens is daarom ook alleen bekend om zijn ultieme swirly bokeh effect. Zijn cult status is echter wel verdiend, als we naar de bokeh kijken. Het aparte swirly bokeh effect en de prachtige zachtheid wijd open maken deze lens uitermate geschikt voor prachtige portretten. Als je eenmaal gevoel voor de lens hebt gekregen kan je er leuke resultaten mee krijgen die je nooit uit andere lenzen kan halen, maar het blijft opletten bij tegenlicht en onderwerpen of objecten die buiten de minimale scherptecirkel vallen, met name vanwege het rare vaseline-achtige uitsmeereffect en de drukke bokeh.

Deze lens is niet voor de beginnende of onervaren fotograaf. De lens produceert wijd open zo’n apart beeld, dat je er flink aan moet wennen om er iets van waarde uit te kunnen krijgen. Shots met flink tegenlicht kun je nagenoeg afschrijven, door de extreme flares en contrastverlies. Er moet bij tegenlicht redelijk gewerkt worden aan een compositie waarbij de flares het beeld niet overheersen, of juist iets toevoegen. Als je op een gegeven moment een gevoel voor de lens hebt gekregen wordt het makkelijker, maar het blijft opletten. Dit is niet een lens, zoals een Helios 44-2 58/2 of Flektogon 35/1.4, die je meeneemt om een even mee te gaan fotograferen in het bos of ergens anders. Deze lens neem je mee met een duidelijk doel, veel bokeh en een duidelijk gecentreerd onderwerp.

Het is een lens die je alleen gebruikt voor zijn aparte karakter en dat maakt deze lens niet zo veelzijdig. Zijn cultstatus is echter verdiend, kijkende naar zijn ultieme swirly bokeh en onscherpe karakter, een unieke lens met veel karakter.


PS
Heb jij nog een Carl Zeiss Biotar 75mm F1.5 te koop liggen? Stuur gerust een bericht of laat een reactie achter.

[1] Helios 40-2 1.5/79 M42 79mm?

Volgende: REVIEW - Konica Hexanon AR 40mm F1.8 10-01 REVIEW - Konica Hexanon AR 40mm F1.8
Volgende: Terugblik - Prachtig kut 2021 26-12 Terugblik - Prachtig kut 2021

Reacties



Door Tweakers user HackingDutchman, woensdag 5 januari 2022 12:02

Ha, helemaal vergeten dat ik hier toentertijd al een post van had gemaakt 8)7

Het exacte antwoord zullen we nooit weten. De gok dat het gewoon een foutje was lijkt het meest plausibel.

Ik heb de link aan de review toegevoegd.

[Reactie gewijzigd op woensdag 5 januari 2022 12:04]


Door Tweakers user Aardwolf, woensdag 5 januari 2022 15:08

Mooi ding, tenminste de dromerige bokeh en bijzondere platen die je ermee kunt schieten. Hoe vind je het objectief in gebruik? schiet je veel uit de hand of vanaf statief (of zelfs statief benodigd)? Is de scherpte makkelijk te beoordelen of achteraf toch ook vaak net mis? Is het aanhalen van focus veel slagen of juist makkelijk en snel te draaien?

Door Tweakers user HackingDutchman, woensdag 5 januari 2022 15:59

In gebruik is het een relatief zware lens en je moet flink draaien, de focusthrow is lang, mede door de grote diameter van de lens. Door de positie van de focusring is het ook niet ideaal en snel bij handmatig focussen. Dit is dus iets om rekening mee te houden, mocht je ''snel'' handmatig willen gaan focussen. Voor de rest is het focussen niet sneller of langzamer, als je al rondom de gewenste afstand zit.

Ik schiet nooit van een statief, een handje vol maal per jaar misschien. Zelf heb ik er geen moeite mee. De Sigma 35mm F1.2 is zwaarder en dat gaat ook nog wel. Omdat de lens 85mm is zit je wel aan 1/100sec gebonden, meestal. Dus in lage licht omstandigheden moet de ISO omhoog. Echter, op F1.5 vangt de lens relatief veel licht, wat positief is voor een lagere ISO.

Zelf gebruik is focuspeaking op een Sony body, dus de scherpte is perfect te beoordelen.

Om te kunnen reageren moet je ingelogd zijn. Via deze link kun je inloggen als je al geregistreerd bent. Indien je nog geen account hebt kun je er hier één aanmaken.